Akıllı sulama ve güneş enerjisiyle çalışan soğutma sistemlerinden düzinelerce zeytin çeşidiyle yapılan denemelere kadar, aile işletmesi, yenilikçiliği mirasla harmanlayarak yurt içi ve yurt dışı pazarlar için ödüllü organik sızma zeytinyağları üretiyor.

Bereketli Ribera de Navarra’da, Aceite Artajo yaklaşan zeytin hasadına hazırlanıyor. Artajo’nun kalite ve pazarlama müdürü Andrea Urzaiz Huguet, “Yüksek sıcaklıklar nedeniyle zorlu bir çiçeklenme döneminin ardından hasat ortalama görünüyor, bu nedenle memnunuz ve geçen sezonki sızma zeytinyağlarının kalitesini korumayı ve iyileştirmeyi umuyoruz” dedi.

İspanya’nın kuzeybatısındaki Artajo bölgesinde hasat, normal mevsimlerde ekim ayının ilk günlerinden itibaren birkaç hafta sürüyor. Doğru hasat zamanını seçmek, çiftliğin çok çeşitli zeytinyağı üretmesini sağlıyor.

Ancak Urzaiz, ailesinin zeytinyağı sektöründe köklü bir geçmişe sahip olduğunu ve bu deneyimin yüzyıllar öncesine dayandığını söyledi. Urzaiz, “Aceite Artajo’nun kökeni, Artajo ailesinin 18. yüzyılda Tudela’nın tarihi merkezinde sızma zeytinyağı ürettiği ve 1960’lara kadar bu şekilde devam ettiği döneme dayanıyor. 20. yüzyılda üretime ara verildikten sonra, zeytin yetiştirme geleneği 1998’de Los Llanos çiftliğine yeni zeytin ağaçlarının dikilmesiyle yeniden canlandırıldı. Daha sonra, 2007’de, en yüksek kalitede erken hasat sızma zeytinyağları üretmek için modern bir yağ fabrikası inşa edildi” şeklinde açıkladı.

Kaliteye odaklanmak, Amerika Birleşik Devletleri’ne ihracatın kapılarını açtı

Urzaiz, 2025 NYIOOC Dünya Zeytinyağı Yarışması’nda Changlot Reial, Picual, Hojiblanca, Cornicabra ve Picudo zeytinlerinden oluşan orta yoğunluklu bir karışımla Altın Ödül de dahil olmak üzere, şirketin kalite ödülleri kazanma geçmişini, karlı Kuzey Amerika pazarına girebilmelerinin nedenlerinden biri olarak gösterdi. Urzaiz, “NYIOOC, kaliteye yatırım yapmak için harcanan tüm çabaya her zaman iyi bir katkı sağlıyor” diye onayladı. Çiftlik ayrıca satışlarını diğer bölgelere de genişletiyor. Urzaiz, “Herkese ulaşmak istiyoruz. Bu ürün bunu hak ediyor. Yavaş ilerliyoruz ama çok sadık müşteriler ediniyoruz” dedi.

Yeni bahçeler için yeni çeşitler seçildi

Çiftlik, modern üretim tekniklerini geliştirmek için 70’ten fazla zeytin çeşidiyle kapsamlı bir deneme gerçekleştirdi ve sonunda yeni bahçeler için 14 çeşit seçti. Urzaiz, “Yerel çevreye en uygun ve en kaliteli yağları üretebilenler seçildi” dedi. Bunlar arasında Arbequina, Arbosana, Koroneiki, Manzanilla Cacereña ve Arróniz de yer alıyor.

Daha yeni denemeler arasında, değişen iklim koşullarına dayanıklılık için geliştirilen Leccino ve Arbosana melezi olan Lecciana zeytin ağaçlarının dikimi de yer alıyor. Urzaiz, “Şimdilik küçük bir alanı kaplıyor ve kaliteli yeşil meyveli yağlar üretmek için umut vadeden bir çeşit olduğu için diktik ve Artajo’da da tam olarak bunu arıyoruz” dedi.

Bugün Artajo’da 250 hektarlık alanda 250.000’den fazla zeytin ağacı yetiştiriliyor.  Urzaiz, “Ribera de Navarra, İber Yarımadası’nın yılda en fazla güneş alan bölgelerinden biri. Zeytin yetiştiriciliği için en kuzeydeki bölgelerden biri olan Ribera de Navarra, zıt iklimi ve zeytinlerimizde aromatik karakter ve dengeli verim üretme potansiyeliyle öne çıkıyor” dedi.

Organik yetiştiriciliğin bir bedeli var

Çiftliğe göre, organik ve rejeneratif yaklaşımı, şirketin faaliyetlerini şekillendiriyor. Urzaiz, “Artajo, çevreyi korumak ve sağlıklı ve güvenli gıda üretmek için organik tarımı benimsedi’’ dedi.

Ancak organik tarım ve üretim yöntemlerini benimsemenin bir bedeli olduğunu belirten Urzaiz, “Zorluklar, artan işçilik ve maliyetler… Organik kelimesinin ‘terk edilmiş’ ile aynı anlama geldiğine dair yaygın bir inanış var. Aslında tam tersi. Birçok küçük şey yapmakla ilgili. Ayrıca fırsatlar arasında ürün farklılaştırması, sürdürülebilir ve organik ürünlere yönelik artan tüketici talebini karşılamak yer alıyor” şeklinde açıkladı. Urzaiz şunları ekledi: “Kaliteli ve aynı zamanda güvenli bir ürün sunmak için organik üretim yapıyoruz. Tüketici için değerli olduğu ve karşılığını bulduğu sürece biz mutluyuz.”

Artajo’nun organik yaklaşımı, biyolojik çeşitliliği teşvik etmek için çiçek bordürleri dikmek ve sulama havzalarında böcek otelleri, amfibi göletler ve yüzen adalar oluşturmak gibi girişimleri içeriyor. Ayrıca, zararlıların doğal yollarla kontrol altına alınmasına yardımcı olan kuşları ve yarasaları çekmek için yirmiden fazla ahşap yuva kutusu kurmuşlar. Teraslama, örtü bitkileri ve budama artıkları, erozyonu azaltırken toprak yapısını ve nemini koruyor. Urzaiz’e göre zeytin ağaçları yıl boyunca karbonu hapsediyor ve bitki örtüsü toprağın organik maddesini iyileştirerek negatif karbon ayak izine de katkıda bulunuyor.

Modern teknoloji benimsendi

Artajo, yeni tarımın başlangıcından itibaren modern teknolojiyi benimsedi ve bugün hava istasyonları ve gerçek zamanlı nem sensörleri akıllı damla sulamaya olanak sağlıyor. Urzaiz, “Nem sensörleri gibi kaynakları optimize etmek için teknolojiye ve hassas tarıma güveniyoruz. Bunlar bize çiftlikteki sulama durumunu gerçek zamanlı olarak bildiriyor,” dedi.

Çiftlik ayrıca, arazideki zeytin ağaçlarının durumunu izlemek için Normalleştirilmiş Bitki Örtüsü Farklılık Endeksi’ni (NDVI) kullanıyor. Bu tür izleme, sulama ve gübreleme gibi hassas tarım müdahalelerini destekliyor. Ayrıca, stres belirtilerini erken dönemde göstererek hızlı müdahaleye olanak tanıyor.

Yakındaki Lodosa kanalından çekilen su, rezervuarlarda depolanıyor ve her ağaç için doğru miktarda su sağlamak amacıyla stratejik olarak kullanılıyor. Arazinin büyük bir kısmına yenilenebilir enerji sağlanıyor. Zeytin çekirdekleri, değirmene ve diğer tesislere ısıtma ve sıcak su sağlayan bir biyokütle kazanını besliyor. Urzaiz, “Ayrıca sulama pompaları ve mahzeni soğutmak için güneş enerjisi üretiyoruz” dedi.

Bu tür teknolojilerin, çiftliğin verim hacmini etkileyen iklim değişikliğine uyum sağlama çabalarını da güçlendirdiğini belirten Urzaiz, “Son yıllarda, çiçeklenme dönemindeki aşırı sıcaklar, kuraklık dönemleri veya şiddetli fırtınalar nedeniyle hasatlarımızda ciddi düşüşler gördük” diye belirtti.

Tüketici eğitimi, büyüme için olmazsa olmaz olarak değerlendiriliyor

Çeşitli zeytinyağı turizmi girişimleriyle tesis, ziyaretçilere zeytinyağı üretimini keşfetme, zeytinyağının tadını nasıl takdir edeceklerini öğrenme ve kalite ve polifenoller hakkındaki bilgilerini derinleştirme fırsatları sunuyor. Urzaiz’e göre, tüketici eğitimi zeytinyağı sektörünün büyümesi için olmazsa olmaz: “Şu anda hâlâ yapılması gereken çok fazla tanıtım çalışması var. İspanya çok fazla zeytinyağı tüketiyor ancak birçok kişi hâlâ sızma zeytinyağının ne anlama geldiğini bilmiyor.