İspanya’da yapılan yeni bir araştırma, yüksek yoğunluklu zeytinliklerin geleneksel ekimlere kıyasla hektar başına önemli ölçüde daha fazla karbondioksit yakaladığını göstererek, zeytin tarımının iklim değişikliğiyle mücadeledeki potansiyel rolünü vurguluyor.
GO Olive Carbon Balance projesinin ilk sonuçları, yüksek yoğunluklu zeytinliklerin geleneksel olarak dikilen zeytinliklere kıyasla hektar başına önemli ölçüde daha fazla karbondioksit yakaladığını gösteriyor.
İspanyol Zeytin Yetiştiren Belediyeler Birliği (AEMO) AgroecoliveLab ve Jaén Üniversitesi’nden araştırmacılar, Endülüs ve Kastilya-La Mancha’daki üreticiler ve kooperatifler tarafından işletilen çeşitli çiftliklerde farklı zeytinlik yönetim modellerini ve dikim yoğunluklarını karşılaştırdı. Amaç, her sistemin karbondioksiti ne kadar etkili bir şekilde tuttuğunu değerlendirmekti.
Araştırmacılar, tüm zeytin türlerinin karbondioksiti yakalayarak gövdelerinde depoladığını doğruladı. Bununla birlikte, “daha yüksek dikim yoğunluğuna sahip zeytinliklerin en yüksek karbon yakalama oranlarını gösterdiğini” tespit ettiler.
Genç ağaçların karbon tutumu daha düşük
Hektar başına 900 ila 1400 ağaç dikilen yüksek yoğunluklu korular, hektar başına yılda ortalama 6,4 ton karbondioksit emmiş.
Çalışmada en verimli alan, Sevilla ilindeki Lora del Río’da bulunan yüksek yoğunluklu bir zeytinlik olmuş ve bu alan yılda hektar başına yaklaşık 12 ton karbondioksit emmiş.
Buna karşılık, hektar başına 100 ila 150 ağaç bulunan geleneksel zeytinlikler, hektar başına yılda ortalama 1,2 ton karbondioksit emmiş. Hektar başına 200 ila 300 ağaç bulunan orta yoğunluklu zeytinlikler ise ortalama 1,1 ton karbondioksit emmiş.
Çalışmada analiz edilen süper yüksek yoğunluklu zeytinlikler, hektar başına 1.800 ila 2.000 ağaç bulunmasına rağmen, yılda ortalama hektar başına 2,2 ton karbondioksit yakalamış. Araştırmacılar, daha düşük karbon tutma oranlarını ağaçların daha genç olmasına bağlıyor.
Jaén Üniversitesi Hayvan ve Bitki Biyolojisi Profesörü Roberto García, yazısında, “Bu miktarlar, tarla operasyonlarında salınan karbondioksit eşdeğerine benzer veya daha fazla. Pratik anlamda bu, zeytinliklerin yalnızca iklim nötrlüğüne yaklaşmakla kalmayıp, iklim değişikliğinin hafifletilmesine de aktif olarak katkıda bulunabileceği anlamına geliyor” şeklinde belirtti.
Çalışmalar devam edecek
Projenin sonraki aşamalarında araştırmacılar, toprak yönetimi, budama, gübreleme, bitki koruma uygulamaları ve örtü bitkisi yetiştiriciliğinin zeytinliklerdeki karbon tutulumunu nasıl etkilediğini analiz edecekler.
Farklı zeytinlik sistemlerinin ve dikim yoğunluklarının karbon dengesini belirlemek için bilimsel bir çerçeve oluşturulduktan sonra ekip, karbon dengelerini hesaplamak için bir algoritma ve karbon kredilerini doğrulamak için bir uygulama geliştirmeyi planlıyor.
Araştırmacılar ayrıca bulguların zeytinliklerde karbon tutulumunu artırmaya yönelik en iyi uygulamalar hakkında bilgi sağlayacağını da öngörüyor.
GO Olive Karbon Dengesi projesi, zeytinliklerin karbonu nasıl depoladığını ve bu kapasitenin karbon kredileri aracılığıyla nasıl ölçülüp paraya dönüştürülebileceğini inceleyen çeşitli girişimlerden biri.
Uluslararası Zeytin Konseyi mayıs ayında, gönüllü üreticilerin çevrimiçi bir araç kullanarak zeytinliklerinin ne kadar karbondioksit tuttuğunu hesaplayıp karbon kredisi üretmelerini amaçlayan bir pilot proje başlattı.
