Biovexo tarafından geliştirilen ve Xylella fastidiosa’yı hedef alan üç yeni biyopestisitin yakında piyasaya sürülmesi planlanıyor ve salgının kontrol altına alınmasında umut vadediyor.
Avrupa Birliği tarafından finanse edilen Biovexo projesi kapsamında geliştirilen, Xylella fastidiosa bakterisini hedef alan üç yeni bileşik yakında satışa sunulacak. Biovexo konsorsiyumu tarafından ince düzenlemeleri yapılan ürünler piyasaya sunulduğunda, Xylella fastidiosa salgınının azaltılmasına yönelik önemli bir adım teşkil edecek.
Biovexo’nun bilimsel koordinatörü ve Avusturya Teknoloji Enstitüsü’nde kıdemli bilim insanı olan Stéphane Compant, “Bu yeni biyopestisitler, enfekte olmuş bitkileri tedavi edemez, çünkü enfekte olmuş bir zeytin ağacından bakteriyi yok edemezler. Yine de bazıları Xylella fastidiosa’nın semptomlarını yavaşlatıyor veya böcek vektör popülasyonlarını azaltıyor” şeklinde açıklamada bulundu ve ekledi: “Tarlada yapılan uygulamalar, bakterinin baskısını hafifletirken aynı zamanda enfekte zeytin ağaçlarının yeşermesini de destekleyebildiğini gösterdi.”
Çalışmanın odak noktası bakteriler ve böcekler
Konsorsiyumun araştırmacıları ve ortakları, 2020’den bu yana zeytin ağaçlarını bakterilerden arındırmayı veya enfeksiyondan kurtulma ve üretime geri dönme şanslarını artırmayı amaçlayan çeşitli çözümleri test etti. Biovexo’nun çalışmalarının önemli bir kısmı, umut vadeden laboratuvar keşiflerini çiftçiler için pratik araçlara dönüştürmek oldu.
Odak noktası hem bakterileri hem de böcekleri hedef alan biyopestisit maddeleri formüle etmek ve bunları laboratuvar deneylerinden endüstriyel üretime ölçeklendirmek ve böylece büyük ölçekli saha denemelerine olanak sağlamaktı. Compant, “Puglia, Mallorca ve Alicante’de saha denemeleri yaptık. Birkaç biyopestisit ile başladık ve şimdi proje son aşamasına ulaşırken, bunlardan üçüne odaklanıyoruz” dedi.
Proje, benzersiz ve tek
Yapılan kapsamlı saha testleri araştırmacılara ürünlerin etkinliğini, sürdürülebilirliğini, üretim olanaklarını artırmayı ve doğru formülasyonu değerlendirme olanağı sağladı. Biovexo’nun saha denemeleri koordinatörü Pasquale Saldarelli, “Bu, yıllar içinde çok sayıda bitkiyi test eden tek ve benzersiz bir proje. Sadece serada çalışmadık. Biovexo, enfekte bölgede kendi zeytin ağaçlarını yetiştirdi, böylece doğal olarak enfekte olmuş ağaçları analiz edip takip edebildi” dedi.
Mevcut badem ve zeytin bahçeleri projeye dahil edildi
Mevcut badem ve zeytin bahçeleri de projeye dahil edilerek ürünlerin koruyucu ve tedavi edici etkileri test edildi. Zeytinler üzerindeki arazi denemeleri, Bari’deki Locorotondo’da bulunan Basile Caramia tarımsal araştırma, eğitim ve deney merkezinden Enza Dongiovanni ile iş birliği içinde, Xylella fastidiosa’ya duyarlı olduğu bilinen çeşitler üzerinde gerçekleştirildi. Saldarelli, “Brindisi’ye yakın, bakterinin şu anda endemik olduğu enfekte bölgedeki koru için Cellina di Nardò çeşidini seçtik. Ayrıca, farklı koşullardaki etkisini analiz etmek için olgun zeytinliklerde testleri genişlettik” dedi.
Entegre zararlı yönetimi yaklaşımı devam ediyor
“Brindisi yakınlarında Cellina di Nardò ve Cima di Melfi çeşitleri de dahil olmak üzere 30 yıllık meyve bahçelerini takip ettik” diyen uzman, enfeksiyonun ilerlemesinin tüm aşamalarının incelenmesinin ve kontrol altına alınmasının mümkün olup olmadığının önemini vurguladı. Saldarelli, “Sahada sadece semptomların görsel değerlendirmesine ait verilere değil, aynı zamanda tedavi edilen bitkilerin mikrobiyomuna ve fizyolojik durumlarına dair verilere de sahibiz” diye açıkladı. Her altı ayda bir, tüm koruların durumu bakteri ve belirtileri açısından değerlendiriliyor. Ayrıca hem bakteriye hem de böceğe karşı biyopestisitlerin kullanıldığı entegre zararlı yönetimi yaklaşımının ileri denemeleri de devam ediyor.
Compant, “Biyopestisitlerimizin farklı etki mekanizmalarını gördük. Bazıları böcek vektörünü hedef alırken, bazıları bitkilerdeki semptomları azaltmada etkili veya etkisizdi” dedi. “Xylella fastidiosa enfeksiyonuna gelince, bileşiklerin doğrudan etkilemediğini fark ettik. Ancak doğru yaklaşım daha geniş kapsamlı, çünkü hastalığı azaltmayı ve kontrol altına almayı amaçlıyor” diye ekledi. Bu kapsamlı yaklaşım, Biovexo’nun Avrupa genelindeki önde gelen araştırma enstitüleri ve sektör oyuncularıyla hayata geçirdiği çok sayıda ortaklığı yansıtıyor.
Araştırma çok yönlü değerlendirildi
Mikroorganizma ve bitki özlerine dayalı biyopestisitler, sürdürülebilir ve çevre dostu ürünler olacak şekilde tasarlandı. Araştırmacılar, seçilen biyopestisitlerin çevresel ayak izlerini ölçmek için yaşam döngüsü değerlendirmelerini gerçekleştirdiler. Ayrıca ürünler, ekosistemler ve arılar gibi faydalı böcekler için güvenliği sağlamak amacıyla kapsamlı toksisite testleri gerçekleştirdiler.
Biovexo, tutarlılık ve kaliteyi garanti altına almak için biyoproses kontrol parametreleri geliştirirken, aynı zamanda etkinliği en üst düzeye çıkarmanın en iyi yollarını da araştırdı. Çözümlerin tarım sektöründe gerçekçi bir şekilde benimsenebileceğini doğrulamak için ekonomik uygulanabilirlik de değerlendirildi.
Son konferans kasım ayında gerçekleşecek
Biovexo, 13 Kasım 2025’te Avrupa’daki Xylella fastidiosa krizinin başladığı Güney İtalya bölgesi Puglia’daki Locorotondo’da son konferansına ev sahipliği yapacak. Tam gün sürecek etkinlik, araştırmacıları, çiftçileri, politika yapıcıları ve sektör liderlerini bir araya getirerek projenin kilometre taşlarını ve gelecek beklentilerini sergileyecek. “Zeytin ağaçlarında Xylella ve vektörünün entegre zararlı yönetimi için biyokontrolü” teması altında düzenlenen oturumlarda, saha uygulamaları, güvenlik verileri ve biyopestisitlerin ölçeklendirilmesine yönelik stratejiler vurgulanacak.
