Tarımsal voltaik sistemlerin yaygınlaşmasıyla birlikte birçok avantaj da keşfedilmeye devam ediyor. Koyunlarla arasında simbiyotik bir ilişki bulunan bu sistem, yenilenebilir enerji kaynağı sunmasının yanı sıra üreticiler için de birçok yeni fırsat doğuruyor.

Avrupa’da uzun yılladır devam eden güneş enerjisi çiftliklerinde koyun otlatma, sağladığı birçok fayda ile Amerikalı üreticilerin de dikkatini çekmeye başlıyor. Paneller altında koyun otlatma, toprağı korumanın yanı sıra toprak kalitesini iyileştiriyor, taşkınları azaltıyor ve koyunları daha mutlu ve sağlıklı hale getiriyor.

1947’de 50 milyon baş koyun sayısı ile zirveye ulaşan Amerika’da, koyun sayısı giderek düşüyor. Şu anda yaklaşık beş milyon baş koyuna sahip ülkede koyun eti endüstrisi sıkıntıda ve toplam ihtiyacın yaklaşık üçte ikisi ithal ediliyor. Bu neden koyun endüstrisini destekleyen her şey, üreticiler tarafından merakla karşılanıyor. Diğer yandan fotovoltaik sistemlerin yeşil enerji üretimine katkısı ise ekstra bir avantaj olarak değerlendiriliyor.

‘Tarımsal voltaikler’ olarak bilinen güneş panellerinin altındaki zemini iyi kullanmanın faydaları Amerikalı üreticiler tarafından henüz yeni keşfediliyor. Koyunların yanı sıra tarımsal voltaikler ekinler, diğer çiftlik hayvanları ve hatta arılar için de bir planlama sağlayabilir.

Çoban JR Howard: ‘’ Elde ettiğimiz sonuç, büyük sürpriz oldu’

Amerikalı çoban JR Howard, bu yeni hareketin faydalanıcılarından biri olmuş. 2021’de, koyunlarını otlatmak için güneş enerjisi çiftlikleriyle çalışmaya başlamış ve bu küçük girişim, 8.000 koyun ve iki düzine çalışanı olan büyük bir operasyona dönüşerek büyümüş. Tahmininden daha fazla müşteriye ulaşan Howard, bu yılın sonuna kadar ekibine 20 kişiyi daha eklemeyi planlıyor. Şirketine Texas Solar Sheep adını veren Howard, “Elde ettiğimiz sonuç, ben ve ailem için büyük sürpriz oldu’ dedi.

Prof. J. Pearce: ‘Sistem iklim ve enerji sorunlarını aynı anda çözebilir’

Western Üniversitesi profesörü Joshua Pearce, “Tarımsal voltaikler iklim ve enerji sorunlarımızı aynı anda çözmek için muazzam bir potansiyele sahip. Sadece temiz enerji üretmekle kalmıyor, aynı zamanda tarımsal çıktıyı da artırarak geleneksel çiftçilik yöntemlerinden daha fazla ürün elde edilmesini sağlıyor” şeklinde açıklıyor. Yaptığı son araştırmada bu iş modelinin muazzam karlılığa sahip olduğunu bulan Pearce açıklamalarına şu şekilde devam ediyor: ‘Sonuçlar göz önüne alındığında, mevcut tüm fotovoltaik çiftliklerde koyunların otlatılması gerekir. Bu yaklaşım, yerel koyun üretimini artırırken tüketici maliyetlerini düşürecektir. Bununla birlikte, sistemin karbon azaltma çabalarına önemli ölçüde katkıda bulunma potansiyeli açıktır.’

Pearce, tavşanlardan domuzlara kadar birçok farklı türle denemelerin sürdüğünü ve tarımsal voltaiklerin çim dışındaki birçok ürün için örneğin brokoli, mısır, marul, patates, ıspanak, domates ve hatta buğday için işe yaradığını ekliyor.

Avrupa’da, fotovoltaik alanlarda otlatmanın birçok örneği var

Amerika, tarımda yeni bir dönemin başlangıcında olsa da Avrupalı üreticiler bu sistemi uzun yıllardır kullanıyor.

Yenilenebilir enerji şirketi Iberdrola, 2023 yılında Portekiz’deki fotovoltaik parklarına 300 koyundan oluşan bir sürü yerleştirdi. Iberdrola, “Güneş enerjisi çiftlikleri için oldukça olumlu bir durum, çünkü sistem arazinin ekolojik olarak korunmasını sağlıyor ve yangın riskini azaltıyor. Ayrıca, hayvanların yiyeceğe erişimlerinin yanı sıra güneş panelleri sayesinde güneşten, yağmurdan ve rüzgardan korunmalarını sağlıyor’ şeklinde açıklıyor.

American Solar Grazing Association, yaklaşık 80.000 koyunun şu anda 27 eyalette 500 güneş paneli sahasında 40.000 hektardan fazla alanda otladığını tahmin ediyor. Bu sayı, sadece iki yılda on kat artış olduğunu gösteriyor.

Birleşik Krallık’ta, Nottinghamshire’daki 1GW’lık bir fotovoltaik projesi, 1.600 hektarlık arazisini 4.000 koyunluk bir sürüyle paylaşacak. Kuzulama başladığında bu sayının 9.000’e çıkması bekleniyor ve projenin 40 yıllık ömrü boyunca biçme maliyetlerinden 5 milyon sterlin (5,9 milyon €) tasarruf etmesi bekleniyor.

Yeşil enerji şirketi Enel Power ise 2016 yılından bu yana Yunanistan’daki güneş panellerinde bitki örtüsünü korumak için koyun kullanıyor ve 2015’ten beri Fransa’nın Occitanie bölgesindeki Saint-Amadou’daki güneş çiftliği, yüzlerce koyuna ev sahipliği yapıyor.

Koyunlar ve güneş panelleri arasında simbiyotik bir ilişki var

2022’de Applied Animal Behaviour Science’da yayınlanan bir araştırmada, fotovoltaik alanlarda otlayan koyunların, burada otlamayanlara göre otlama sürelerinin daha uzun olduğu yayınlandı. Araştırmacılar bunun bir nedenini, panellerin koyunlara gölge sağlaması olarak açıklanıyor. Ayrıca bu alanlarda otlayan koyunlardan elde edilen yün miktarının yüzde 15 arttığı belirtiliyor.

2018 yılında yayınlanan bir raporda ise, panellerin toprak nemini dolaylı yoldan arttırdığı açıklandı. Raporda, yoğuşma ve yağmur akışının eklenmesiyle yüksek protein içeriğine sahip kaliteli yem oluştuğu, gübreleme sayesinde toprağın gençleştiği belirtiliyor. Uzun vadede karbon tutma kapasitesi artan toprağın, sağlığının da iyileştiği vurgulanıyor.

SolarPower Europe, güneş panellerinin altındaki otlatılan toprakların yüzde 80’e kadar daha fazla karbon depoladığını buldu. Su tutma kapasitesi yüzde 20 ila 30 oranında arttı ve şirket polinatör varlığında yüzde 60’lık bir artış tespit etti.

Fotovoltaik alanlarda otlatma çok yönlü kazanım sağlıyor

Dünya çapında tüm üreticiler iklim değişikliği, artan maliyetler ve ürünlerine yönelik değişken piyasalar nedeniyle geçimlerini sağlamakta zorlanıyor. Bu noktada fotovoltaik alanlarda otlatmaya yönelmek, birçok cephede kazanımlar yaratabilir.

İlk kazanım, güneş enerjisi çiftliği sahibinin kiraladığı arazi büyüklüğüne göre değişecek olan kiralama bedeli.  Arazi sahipleri sadece güneş enerjisi üretimi için araziyi kapatmak yerine bu şekilde yeni bir gelir kaynağına kavuşabilirler.

Diğer kazanım, koyunlarını kiralayan hayvan sahipleri ve çobanlar için. Hayvan sahipleri, arazideki bitki örtüsü yönetimi için koyunlarını kiralayarak gelir elde ederken, çobanlar için ise istihdam sağlanmış oluyor. Cornell Üniversitesi tarafından yapılan araştırmada, bir çiftçinin koyun gücüyle bitki örtüsü yönetimi için dönüm başına (0,4 hektar) yılda 300 – 500 dolar (288 – 480 avro) kazanabileceği belirtiliyor.

Bir başka kazanım ise fotovoltaik alanlarda otlayan koyunların daha sağlıklı ve verimli olması ile elde ediliyor. Yapılan araştırmalar, güneş enerjisiyle beslenen koyunların daha sağlıklı ve daha verimli olduğunu, bunun da çiftlikte daha fazla et ve yün satılmasını sağladığını gösteriyor.

Yenilenebilir enerji şirketi Lightsource BP, ‘Sonuç olarak, bir çiftçinin en büyük endişesi arazisinin verimliliğidir. Amerika’daki araştırmalar, tarımsal voltaiklerin ürün büyümesini önemli ölçüde artırabileceğini ve hayvanların refahını iyileştirebileceğini öne sürüyor’ şeklinde açıklamada bulunuyor.

Kaynak: euronews