Tarım ve Orman Bakanlığı, bitkisel üretimde pestisitlerin sürdürülebilir ve kontrollü kullanımı ile izlenebilirliğinin sağlanması amacıyla Bitki Reçete (B -Reçete) sistemini başlattı.
B-Reçete sistemi ilk etapta 12 Ocak 2026 tarihinde Mersin, Samsun, Ankara, Kırklareli olmak üzere 4 ilde pilot olarak uygulandı. 1 Temmuz 2026 tarihinden itibaren ise ülke genelinde uygulanarak, yaygınlaştırılacak.
Bitkisel üretimde yeni bir dönemin başlangıcı olan B-Reçete sisteminin fazla ilaç satışı ve kullanımını önlemesi, pestisitlerin tüm aşamalarda izlenebilirliğini ve kayıtlılığını sağlaması, gıda güvenirliliğini artırması hedefleniyor. Tarım ve Orman Bakanlığı geçen 6 aylık dönemde birçok il ve ilçede s Buna rağmen pilot uygulamanın yapıldığı illerde sistemde ciddi sorunlar yaşandığı ve uygulanmasında sorunlar olacağı ifade ediliyor.
Sistem ile neler hedefleniyor?
Tarım ve Orman Bakanlığı yetkililerinin verdiği bilgiye göre B- Reçete sistemi ile pestisitlerin hatalı ve gereğinden fazla kullanımının önlenmesi hedefleniyor. Söz konusu sistem, ilgili birimler ve paydaşlar ile yaklaşık 2 yıl süren çalışmalar sonucunda oluşturuldu. Sistem ile ilgili 13 Aralık 2025 tarihinde 2 yönetmelik yayımlandı ve yeni bir dijital sistem oluşturuldu.
B-Reçete sisteminde, pestisitlerin reçetelendirilmesi, satışı, uygulanması ve kaydedilmesi aşamaları Tarım ve Orman Bakanlığı’nın üretici kayıt sistemleri (ÇKS, TUKAS, KOBÜKS vb.) ile elektronik ortamda entegre edildi. Bu sayede üreticilerin bu sistemlerde kayıtlı olan tarım alanı ve ürününe göre, bilimsel kriterler ışığında belirlenen miktarlarda pestisit kullanmaları sağlanacak. Sistem, SMS yöntemiyle çalışacak. Pestisitlerin satışı tüm aşamalarda QR kod ile izlenebilecek, kullanımı etkin bir şekilde kontrol edilebilecek.
Reçete ile satışı zorunlu 5 etken madde, 349 bitki koruma ürünü var
Satışı yapılan bitki koruma ürünlerinin kullanımı Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından yetkilendirilmiş üreticiler veya profesyonel uygulayıcılar tarafından yapılacak. Bitki koruma ürünlerinin kim tarafından, ne zaman ve hangi parselde kullanıldığı bilgileri ile hasat bilgileri sisteme kaydedilecek. Bitkisel ürünler piyasaya sunulurken bu sistemdeki bilgiler doğrultusunda kontrol edilecek.
Bu uygulama ile ilk aşamada riskli, bulunan 5 etken maddeyi içeren 349 adet bitki koruma ürününün yetkilendirilen ziraat mühendisleri tarafından elektronik ortamda oluşturulan reçete ile satışı zorunlu hale getirildi.
Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından, konu ile ilgili il ve ilçe tarım müdürlükleri, üreticiler, zirai ilaç bayileri, yetkili kişiler ve ilgili paydaşlar için yoğun bir eğitim ve bilgilendirme faaliyetleri gerçekleştirildi.
İlaç satışı dijital ortamda takip edilecek
Antalya Ticaret Borsası ile Antalya İl Tarım ve Orman Müdürlüğü sistemin ülke genelinde uygulamaya girmesi öncesinde bilgilendirme toplantısı yaptı.
Antalya İl Tarım ve Orman Müdürlüğü Bitkisel Üretim ve Bitki Sağlığı Şube Müdürü Dr. Safinaz Arslan, B-Reçete sistemi ile ilgili yaptığı sunumda sistemin temel amacının bitki koruma ürünlerinin kontrollü kullanımını sağlamak ve izlenebilirliği artırmak olduğunu vurguladı. Sistemin dijital altyapı üzerine kurulduğunu ifade eden Arslan, üreticilerin kayıtlı arazilerine ve ürün desenlerine göre ihtiyaç duydukları miktarda bitki koruma ürünü satın alabileceklerini söyledi. Arslan, “Sistem, E-Reçete, E-Üretici Kayıt Defteri, Çiftçi Kayıt Sistemi (ÇKS), Tarımsal Üretim Kayıt Sistemi ve KOBÜKS ile entegre çalışacak” dedi.
Bazı etken maddelerin reçeteye tabi olacağını belirten Arslan’ın verdiği bilgiler özetle şöyle: “Nasıl ki doktor reçetesi olmadan antibiyotik kullanılamıyorsa, belirli bitki koruma ürünleri de yetkili kişiler tarafından düzenlenecek reçeteler doğrultusunda kullanılabilecek. Üreticilere alan ve üretim miktarı kadar ürün satışı yapılacak. Sistem sayesinde bitki koruma ürünlerinin kim tarafından satın alındığı, hangi üretim alanında kullanıldığı ve ürünün tedarik zinciri boyunca hangi aşamalardan geçtiğinin dijital ortamda izlenebilecek. Böylece kontrollü satış ve etkin denetim sağlanacak.”
B Reçete sisteminde merak edilen sorular ve yanıtları
Tarım ve Orman Bakanlığı bu konuyla ilgili olarak, Bitki Koruma Ürünleri Reçete Sistemi adıyla bir sayfa açtı. İnternet üzerinden bu sayfadan sistemle ilgili detaylı bilgileri alabilirsiniz. Sistemin daha iyi anlaşılması için bazı soru ve yanıtları paylaşıyorum.
- B Reçete nedir?
Zirai mücadelede bitki koruma ürünlerinin kullanımının zorunlu olduğu durumlarda, Tarım ve Orman Bakanlığınca risk esasına göre kontrollü olarak satılmasına karar verilen bitki koruma ürünlerinin üreticilere satışının yapılabilmesi için, Bakanlıkça yetkilendirilmiş kişiler tarafından elektronik ortamda düzenlenen ve bitki veya bitkisel ürün adı, bu ürünün üretimin yapıldığı alan bilgisi, bitki veya bitkisel üründe mücadelesi yapılacak zararlı organizma adı, önerilen bitki koruma ürününün ticari adı, aktif maddesi, formülasyonu ile kullanım dozu bilgisini içeren belgedir.
2- Bitki Koruma Ürünleri reçetesini kimler yazabilir?
Tarım ve Orman Bakanlığı’ndan Bitki Koruma Ürünü Reçete Yazma Yetki Belgesi almış olan kişiler reçete yazabilirler.
3- Yetki Belgesini kimler alabilir?
– Ziraat fakültelerinin bitki koruma bölümü mezunu ziraat mühendisleri,
– Bayi veya toptancı izin belgesine sahip ziraat fakültelerinin bitki koruma bölümü mezunu ziraat mühendisleri
– Bayi veya toptancıda sorumlu yönetici olarak istihdam edilen ziraat fakültelerinin bitki koruma bölümü mezunu ziraat mühendisleri, Bitki Koruma Ürünü Reçete Yazma Yetki Belgesi alabilir.
4- Yetkisi Belgesi almak için nereye başvuru yapılmalıdır?
Bitki Koruma Ürünü Reçete Yazma Yetki Belgesi almak isteyen ziraat fakültelerinin bitki koruma bölümü mezunu ziraat mühendisleri, bulundukları ilin İl Tarım ve Orman Müdürlüğüne 13 Aralık 2025 tarih ve 33106 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan “Bitki Koruma Ürünlerinin Toptan ve Perakende Satılması ile Depolanması Hakkında Yönetmelik” te belirtilen bilgi ve belgeleri içeren dilekçe ile ıslak imzayla veya elektronik ortamdan ve elektronik imzayla başvuru yapabilirler.
5- Reçeteli olarak satılacak bitki koruma ürünleri hangileridir?
Başlangıçta Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından risk esasına göre belirlenmiş olan Abamectin, Acetamiprid, Diflubenzuron, Pyriproxyfen ve Quinclorac aktif maddelerini ve karışımlarını içeren bitki koruma ürünleri reçeteli olarak satılacaktır.
6- Reçeteli olarak satılacak bitki koruma ürünlerinde değişiklik olabilir mi?
Herhangi bir bitki koruma ürünü ile ilgili olarak yeni yapılan bilimsel çalışmalar, uygulamada getirilen yenilikler ile insan ve çevre sağlığı açısından belirlenmiş risklerin ortadan kalkması durumunda bu ürün için bakanlıkça reçete zorunluluğu kaldırılabilir.
Bitki koruma ürününün özellikleri, uygulanması, kullanıldığı bitki veya bitkisel ürünlerdeki kalıntı durumu, insan ve çevre sağlığı açısından yapılan risk değerlendirme sonrasında reçete zorunluluğu olan bitki koruma ürünleri arasına yeni ilaveler yapılabilir.
7- Bitki koruma ürünlerini kimler uygulayabilir?
Ticari amaçlı bitki, bitkisel ürün ile çoğaltım materyali üretimi yapılan alanlarda, bitkisel ürünlerin bulunduğu depolarda ve paketleme işlemi yapılan gıda işletmelerinde, bitki koruma ürünü uygulamaları Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı veya yabancı uyruklular için gerekli yerlerden yasal çalışma izni almak koşulu ile aşağıda belirtilen kişilerce yapılır:
- a) Profesyonel uygulayıcı.
- b) Yetkilendirilmiş üretici.
- c) Yardımcı uygulayıcı.
8- Bitki Koruma Ürünleri Profesyonel Uygulayıcı Uygulama Belgesini kimler alabilir?
Bakanlıkça, Bitki Koruma Ürünleri Profesyonel Uygulayıcı Uygulama Belgesi Ziraat mühendisi, bitki sağlığı ile ilgili dersleri alarak mezun olmuş tekniker veya ziraat teknisyenlerine verilmektedir.
9- Bitki Koruma Ürünleri Yetkilendirilmiş Üretici Uygulama Belgesini kimler alabilir?
Bakanlıkça, Bitki Koruma Ürünleri Yetkilendirilmiş Üretici Uygulama Belgesi sadece kendi üretim yeri ve depoladıkları ürünlerinde bitki koruma ürünü uygulaması yapmak isteyen üreticilere verilmektedir.
10- Bitki koruma ürünleri uygulama yetkisi verilmiş kişiler B-REÇETE Sistemine nasıl giriş yapacak?
Bakanlıkça, bitki koruma ürünleri uygulama yetkisi verilmiş olan kişiler, yapmış oldukları bitki koruma ürünü uygulamalarına ait bilgileri sisteme aktarabilmek için sadece bakanlıkça kendilerine verilen şifreyi kullanarak sisteme erişim sağlayabilecek.
11- Bitki koruma ürünleri uygulama yetkisi verilmiş kişiler tarafından yapılan uygulamalara ait kayıtlar ne kadar süre içerisinde B-REÇETE Sistemine girilecek?
Bitki koruma ürünü uygulamasına ait kayıtlar, uygulamanın yapıldığı tarihten itibaren en geç 3 gün içinde sisteme girilir. Sisteme erişimin mümkün olmadığı hallerde, il/ilçe müdürlüğünün bilgisi dahilinde, sistemden ürün ve parsel bazında alınan üretici kayıt defteri fiziki olarak doldurulabilir; ancak sisteme erişim sağlandığında bu kayıtların sisteme girilmesi zorunludur.
12- E-Üretici Kayıt Defteri nedir?
Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından, risk esaslı olarak belirlenmiş olan bitki ve bitkisel ürünlerin üretiminde üreticiler tarafından tutulması ve bu ürünlerin ticaretinde ürün alıcılarına üreticiler tarafından verilmesi zorunlu olan, üretici bilgisi, bitki veya bitkisel ürün adı, bitki veya bitkisel ürünün üretiminin yapıldığı alan bilgisi, zararlı organizma adı, bu zararlı organizma mücadelesinde kullanın bitki koruma ürününün aktif maddesi, uygulama dozu, uygulayıcı bilgisi, uygulama tarihi, hasat edilen miktar ve hasat tarihi bilgisini içeren elektronik ortamda düzenlenen belgedir.
13- Hangi ürünlerde kayıt defteri tutma zorunluluğu var?
Risk esasına göre belirlenmiş olan 27 üründe üretici kayıt defteri tutma zorunluluğu var. Bu ürünler; armut, ayva, çilek, elma, erik, greyfurt, incir, kayısı, kiraz, limon, mandalina, nar, nektarin, portakal, şeftali, üzüm, vişne, biber, domates, hıyar, ıspanak, kabak, kültür mantarı, marul, patlıcan, taze fasulye, maydanoz. Üretici kayıt defteri tutulması zorunluluğu olmayan ürünler için ilgili diğer mevzuat hükümleri saklı kalmak kaydıyla istenildiğinde üretici kayıt defteri tutulabilir.
14-Üretici Kayıt Defteri nasıl tutulacaktır?
Üretici kayıt defteri, bakanlıkça oluşturulan B-Reçete Sistemi üzerinden parsel ve ürün bazında tutulacak. Yetiştirilen her ürün ve ürünün üretildiği parsel için ayrı kayıt tutulur. Bakanlık tarafından oluşturulan sistemde tutulan üretici kayıt defterinin ilgili sayfasının çıktısı gerektiğinde üreticiler tarafından alınıp ilgililere verilecek.
15- Bitki koruma ürünlerinin üreticilere satışında hangi kriterler dikkate alınacak?
Üreticilere, bitki veya bitkisel ürün, bitki veya bitkisel ürünün üretiminin yapıldığı alan, mücadele yapılacak zararlı organizma, uygulanacak bitki koruma ürünü ve uygulama dozu, uygulama sayısı, bilgileri dikkate alınarak belirlenecek miktarda bitki koruma ürünü satışına müsaade edilecektir. Satışlar, bakanlığın kayıtlarında yer alan bilgiler kapsamında kullanıcıların cep telefonlarına gelen doğrulama kodu ve T.C. Kimlik Numarası ile gerçekleştirilecektir.
16- Reçeteye tabi olmayan bitki koruma ürünlerinin satışları nasıl yapılacak?
Üreticinin T.C. Kimlik Numarası girilerek mobil telefonuna gönderilecek doğrulama kodu kullanılarak, bayiler tarafından erişim sağlanacak bakanlığın kayıt sistemlerinde kayıtlı olan üretim alanına ait ada/parsel bilgisi, bitki veya bitkisel ürün için mücadelesi yapılacak zararlı organizma dikkate alınarak bu zararlı organizma için ihtiyaç duyulan bakanlıkça ruhsatlandırılmış bitki koruma ürününün satışı, ruhsatlı ürünün kullanım dozu, kullanım sayısı ve üretim alanı büyüklüğüne göre hesaplanacak miktar üzerinden yapılacak.
17- B-Reçete Sistemi ile ilgili belirlenen uygulama kurallarına uymayanlar içen herhangi bir yaptırım uygulanacak mı?
Reçeteli satış zorunluluğu bulunan ürünlerin reçetelendirilmesi, bitki koruma ürünlerinin reçeteli, reçetesiz ve taahhütlü satışı ve bitki koruma ürünlerinin uygulanması ile ilgili olarak mevzuatta belirlenmiş kurallara uymayanlar için 5996 sayılı “Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanunu” ve bu kanuna dayalı ilgili yönetmeliklerde belirtilen hükümler kapsamında idari yaptırımlar uygulanacak.
Özetle, daha önce Mehdi Eker’in Tarım Bakanlığı döneminde reçeteli sisteme geçilmişti. Yeni uygulanacak B Reçete sistemi kayıt, izlenebilirlilik ve takip sistemi açıcından farklı bir uygulama olacak. Her yeni uygulama gibi sahada önemli sorunlarla karşı karşıya kalınıyor. Sahadan gelen bilgilere göre, 12 Ocak 2026 tarihinden başlanarak Mersin, Samsun, Ankara ve Kırklareli’ndeki pilot uygulamada önemli sorunlar yaşandığı ifade ediliyor. Şimdi ülke genelinde uygulanınca bu sorunların ne kadar çözülebildiğini biz de yakından takip edeceğiz. Bitkisel üretimde en önemli sorunlardan birisi pestisit ve kalıntı sorunu. Umarım bu sistem çözüm olur.
