Zeytinyağı ve bira üretiminin iki önemli yan ürünü, düşük maliyetli bir silaj yöntemiyle koyun rasyonuna kazandırıldı. İtalya’da geliştirilen uygulama, yem maliyetlerini ortalama %27 düşürürken çevresel etkiyi de azaltıyor.
Zeytinyağı üretiminden geriye kalan zeytin posası ile bira üretim sürecinde ortaya çıkan bira mayası posası, sürdürülebilir bir işleme yöntemi sayesinde koyunlar için besin değeri yüksek bir yeme dönüştürüldü. Uygulama, Avrupa Birliği destekli thERBN (Thematic European Rural Bioeconomy Network) kapsamında iyi uygulama örneği olarak gösterildi ve Sans3bbie projesi çerçevesinde geliştirildi. Model, özellikle küçük ve orta ölçekli çiftlikler için uygulanabilir yapısıyla dikkat çekiyor.
İki yan ürün, tek rasyon
Zeytin posası; zeytinyağı çıkarıldıktan sonra geriye kalan posa ve çekirdek parçalarından oluşuyor. Bira mayası posası ise bira üretiminin katı yan ürünü olarak ortaya çıkıyor. İtalya’da yılda yaklaşık 320 bin ton bira mayası posası oluştuğu belirtiliyor. Her iki materyal de mevsimsellik, kısa raf ömrü ve depolama maliyetleri nedeniyle üreticiler açısından yönetimi zor kalemler arasında yer alıyor.
Geliştirilen sistem, bu iki yan ürünü aynı besleme zincirinde değerlendirerek atık yönetimi sorununu ekonomik değere dönüştürmeyi hedefliyor.
Süreç nasıl işliyor?
Uygulamada ilk adım olarak zeytin posası çekirdeklerinden ayrılıyor. Ayrılan çekirdekler biyokütle yakıtı ve enerji üretiminde değerlendirilebiliyor. Bira mayası posası ise kontrollü şekilde kurutularak istenmeyen fermantasyon önleniyor; bu sayede raf ömrü uzuyor ve depolama–taşıma kolaylaşıyor.
Ardından iki materyal belirli oranlarda karıştırılarak silaj haline getiriliyor. Sürecin en dikkat çekici yönlerinden biri, yüksek maliyetli endüstriyel tesislere ihtiyaç duyulmaması. Uyarlanmış beton mikserleri gibi düşük maliyetli ekipmanlarla silaj üretimi gerçekleştirilebiliyor.
Ortaya çıkan silajda zeytin posası lif ve biyoaktif bileşenler sağlarken, bira mayası posası yüksek protein ve kolay sindirilebilir enerji kaynağı sunuyor. Böylece dengeli bir besin profili elde ediliyor.
Deneme sonuçları: Verim ve kalitede kayıp yok
Yapılan besleme denemelerinde, söz konusu silajın koyunlar tarafından iştahla tüketildiği ve yüksek sindirilebilirliğe sahip olduğu belirlendi. Geleneksel yemlerle karşılaştırıldığında süt kalitesi ve büyüme performansı üzerinde olumsuz bir etki gözlenmediği bildirildi.
Projeye katılan üreticilerden Stefano Spinelli, bu yem karışımını kendi sürüsünde kullandığını ve elde edilen sütle üretilen peynirlerin besin değerinde herhangi bir düşüş yaşanmadığını ifade etti. Karışıma ayrıca pekmez, peynir altı suyu, kepek ve çeşitli tahıl yan ürünleri gibi ilave bileşenler de eklenebiliyor.
%27’ye varan yem tasarrufu
Ekonomik analizler, hazırlanan silajın toplam rasyonun %25 ila %30’unu oluşturması durumunda yem maliyetlerinde ortalama %27 oranında düşüş sağlanabildiğini ortaya koyuyor. Ayrıca bu karışımın mısır ve soya bazlı konsantre yemlere kıyasla daha düşük çevresel etkiye sahip olduğu belirtiliyor.
İtalya’nın Lazio bölgesinde bazı üreticiler uygulamayı hayata geçirmiş durumda. Sürecin yaygınlaştırılması amacıyla Toscana bölgesi tarafından finanse edilen BY-LAGE adlı takip programı da onaylandı. Program, yöntemin daha geniş ölçekte uygulanmasını ve yerel tedarik zincirleriyle entegrasyonunu güçlendirmeyi amaçlıyor.
Döngüsel ekonomi için model olabilir
Sistem, tarım ve gıda sanayii yan ürünlerinin yeniden değerlendirilmesiyle hem ekonomik hem de çevresel sürdürülebilirliğin aynı anda güçlendirilebileceğini gösteriyor. Küçük ve orta ölçekli işletmelerin mevcut altyapılarıyla uygulayabileceği bu model, özellikle yem maliyetlerinin arttığı bir dönemde alternatif rasyon kaynaklarına yönelik somut bir örnek olarak öne çıkıyor.
Kaynak
- Olive Oil Times
- thERBN – Sans3bbie proje çıktıları
