Ekonomik Bir Çeltik Tarımı İçin Ekimden Hasada İzlenecek Yetiştirme Tekniği Uygulamaları

Dr. Halil SÜREK
Bitkisel Üretim ve Araştırma Müdürü/Tarla Bitkileri
Agrobest Grup

Çeltik, yetiştirme işlemi, diğer ürünler ile karşılaştırdığımızda, biraz daha fazla bilgi ve tecrübe isteyen bir uygulamadır. Bu nedenle, ürün yetiştirilmesi sırasında, yapılacak küçük bir uygulama hatası, önemli ürün kayıplarına sebep olabilmektedir. O nedenle, çeltik tarımı işi bir kültür ve gelenektir. Çeltik tarımı, dededen toruna geçen bir kültürdür. Eğer, generasyonlar arasında bir kopukluk olursa, unutulur gider, o yöre veya bölgede bir daha yapılmaz, Çukurova veya Ege, bundan 30-40 yıl önce önemli çeltik üretim bölgeleriyken, günümüzde bu bölgelerde hiç çeltik tarımı yapılmamaktadır. Çünkü çeltik tarımını yapan nesil kalmamıştır.
Ekonomik ve kazançlı bir ürün alınabilmesi için, ekimden hasada, yetiştirme tekniği işlemleri çok iyi şekilde yerine getirilmelidir. Söz konusu bu işlemleri şu şekilde sıralayabiliriz.

1. Tarla hazırlığı
2. Çeşit ve tohumluk seçimi
3. Ekim
4. Gübreleme
5. Sulama
6. Yabancı ot kontrolü
7. Hasat-harman ve kurutma

TARLA HAZIRLIĞI

Toprak İşleme

Çeltik arazilerinde, toprağın kabartılması ve havalandırılması amacıyla, sürüm işlemi ilkbaharda, hava şartlarına bağlı olarak, mart sonu veya nisan ayında yapılmalıdır. Önce, toprak işleme tavına geldiğinde, 10-15 cm derinliğinde sürülmelidir. Sürümden sonra, diskaro ile ikinci bir işleme yapılmalı. Bu işlemden sonra, arazinin tesviyesi gerçekleştirilir. Arazinin tavında işlenmesi, daha sonra oluşacak yabancı ot ve kırmızı çeltik yoğunluğunu azaltır.

Arazi Tesviyesi

Arazinin tesviyesi çeltik tarımı için çok önemlidir. Çeltik tarımı, çok iyi tesviye edilmiş arazilerde yapılmalı. Geçmişte, ülkemizde çeltik tarlalarının hazırlanmasında hayvan ve insan gücü kullanılıyordu. Tarımın makineleşmesiyle, işçilik daha da kolaylaştı, bu da verimde artış sağlamıştır.
Günümüzde, lazer kontrollü tesviye aletleri arazi tesviyesinde kullanılmaktadır. Bu şekilde, çeltik arazileri çok iyi şekilde tesviye edilebilmektedir. Lazer teknolojisi kullanılarak geniş alanlara sahip tavalar yapılabilmektedir. Küçük tavalarda yapılan çeltik tarımında, arazinin önemli bir kısmı tirler tarafından kaplanır, bu da ekim alanını azaltır. Geniş tavalarda ise tir sayısı azaldığında, tirlerin kapladığı saha azalır. Düzgün arazi tesviyesi, birçok avantajlar sağlamaktadır;

1. Tavalar istenilen büyüklükte yapılabilir
2. Su kontrolü daha kolay olur ve sulama suyundan daha etkili şekilde faydalanılır.
3. Yılın her zamanında, derin veya yüzeysel drenaj yapılmasını kolaylaştırır,
4. Homojen bir bitki örtüsü sağlar,
5. Makineli tarımı kolaylaştırır, yapılan geniş tavalarda makineler daha kolay hareket ederler.
6. Yabancı ot kontrolü daha etkili ve kolay olur.
Sağlanan bu avantajlar sonucu, homojen bir bitki örtüsü ve olgunlaşma sağlanarak, verim ve kalitede önemli artışlar elde edilir. Bu nedenle, çeltik tarımı için arazi tesviyesi çok iyi şekilde yapılmalıdır.

ÇEŞİT VE TOHUMLUK SEÇİMİ

Çeşit Seçimi

Her şeyden önce ekimde kullanılan çeşitler bölge koşullarına uygun olmalıdır. Verimi ve pirinç randımanı yüksek olmalıdır. Sağlam saplı, yatmaya dayanıklı ve makineli hasada uygun olmalıdır. Hastalık ve zararlılara, dayanıklı olmalıdır. Pirinci tüketiciler tarafından tercih edilmelidir. Tüketicilerimiz tarafından tercih edilen %18-21 arasında amiloz içeriği ve düşük veya orta derecede jelatinleşme sıcaklığına sahip olmalıdırlar. Pirinç tane uzunluğu 6-7 mm arasında ve tane genişliği ise 2.8-3 mm arasında, taneler camsı ve mat görünüşte olmalıdır.
Eğer bir çeşit, daha önce bölgede denenmemiş ve bölgeye uyumu tam olarak bilinmiyorsa, bir işletmede, çok geniş alanda üretimde kullanılmamalıdır. Önce küçük bir alanda denenip bölgeye olan adaptasyonu hakkında bilgi edinildikten sonra, daha geniş alanlarda kullanılmalıdır.
Diğer önemli bir husus da, geniş işletme genişliğine sahip çiftçilerimiz, bir üretim sezonunda, tek çeşidi üretimde kullanma yerine, birden fazla çeşidi üretimde kullanmalıdırlar. Bu şekilde, bir çeşidin hastalık ve zararlılardan zarar görmesi karşısında, riski ve o sezondaki ekonomik kaybı azaltmış olurlar.

Tohum Seçimi

Tohumluklar çok iyi temizlenmelidir. Tohumların içerisinde; yabancı ot tohumları, saman parçaları, diğer türlerin tohumları ve çeltiğin yabani bir türü olan kırmızı çeltik bitkisi tohumları bulunmamalıdır.
Tohumlar sertifikalı olmalıdır. Sertifikalı tohum kullanmakla ürün veriminde %5-15 arasında artışlar sağlanabilir. Aynı zamanda, elde edilecek ürün kalitesi de artar.

EKİM

Ekim Zamanı

Ülkemizde, çeltik tarımı için toprak nisan ve mayıs ayında hazırlanır ve ekim mayıs ayı içerinde yapılır, en uygun ekim zamanı mayıs ayıdır. Güneydoğu ve güney bölgelerimizde, nisan başından temmuz başına kadar olan zaman diliminde ekilebilir.
Ekim bölge koşullarına göre en uygun zamanda yapılmalıdır. Zamanından önce erken dönemde yapılacak ekimler, ilkbahar son soğuklarından zarar görebilir. Geç ekimler ise, sonbahar ilk soğuklarından olumsuz etkilenir. Bu olumsuzluklar, sonuçta elde edilecek çeltik ürün veriminde düşüşlere sebep olur. O nedenle, çeltik ekimi, bölge için en uygun olan zamanda yapılmalıdır.

Ekim Yöntemi

Çeltik serpme ve fideleme yöntemleri kullanılarak ekilir. Ülkemize yaygın olarak kullanılan yöntem, tohumları su içerisine traktörle veya elle serpme şeklinde yapılmasıdır.
Elle serpme ekim; ön çimlenme işlemi gerçekleştirilmiş tohumlar, elle su içerisine serpilir. Daha sonra, tarla 4-5 gün su altında tutulduktan sonra, tarladaki su boşaltılır, bitkiler toprağa tutunduktan sonra, tarlaya tekrar su verilir.
Traktörle serpme ekim; bu yöntemde, gübre saçıları ile tohumlar su içerisine serpilir. Bunun için 24-36 saat su içerisinde tutulan tohumlar, sudan çıkarıldıktan sonra 18-24 saat arasında suyu sızdırılır Daha sonra, tohum gübre saçıcıları ile su içerisine saçılır. Genç fidelerin toprağa tutunmasını sağlamak amacıyla 4-5 gün sonra tarladaki su boşaltılır ve bitkiler toprağa tutunduktan sonra tekrar tarlaya su verilir.
Genelde iri taneli çeşitlerde dekara tavsiye edilen tohum miktarı 20 kg’dır, orta tanelilerde bu miktar 17-18 kg ve küçük tanelilerde ise 15 kg’dır. Toprağın verimlilik durumuna, çeşide ve ekim zamanına bağlı olarak metrekareye 500-600 dane atılmalıdır. Tavsiye edilenden daha yüksek dozda tohum kullanılması, sık bitki örtüsü meydana getirir. Bu da, daha küçük dane, düşük protein içeriği, tebeşirsi danelerin artması ve zayıf tane görünüşü gibi sonuçların ortaya çıkmasına neden olarak ürün kalitesini düşürür. Diğer taraftan seyrek bitki örtüsü, yabancı otların gelişmesini teşvik eder.
Ekimde, tohum miktarı toprak yapısına, çeşide ve ekim zamanına göre iyi ayarlanmalıdır. Gereğinden fazla veya düşük miktarda tohum kullanılmamalıdır.

GÜBRELEME

Gübreleme işlemine başlamadan önce, tarlamızın gübre isteğini ortaya koymak için, toprak analizi yaptırılması önemli faydalar sağlar. Toprak analizi sonucunda şu bilgiler edinilebilir; toprakların özellikleri, yarayışlı bitki besin maddelerinin miktarları, toprakta yetiştirilecek bitkilerin isteği olan gübre cins ve miktarı ortaya konabilir.
Eğer toprak analizi yapılmaz ise; gereğinden daha fazla veya az gübre kullanılabilir. Yanlış zamanda, yanlış cins ve miktarda gübre kullanılabilir. Bu da ürün verim ve kalitesini düşürür. Bitkilerin hastalık ve zararlılara direnci azalır
Çeltik bitkisinin gelişmesi için diğer bitkilerde olduğu gibi 16 besin maddesine ihtiyaç duyulur. Bunlar makro elementler C, H, O, N, P, K, Ca, Mg ve S, mikro elementler Fe, Mn, B, Zn, Cu, Mo ve Cl şeklinde iki guruba ayrılır. Bunlardan, C, H ve O hariç hepsi topraktan alınır. Bu nedenle, bunların toprakta mutlaka bulunması gerekir.
Çeltik gübrelemesine, genelde azot, fosfor ve potas içeren gübreler kullanılır. Ayrıca, son zamanlarda ülkemiz çeltik ekim alanlarında çinko eksikliği yaygın olarak görülmektedir. Bu nedenle, çinkolu gübrelerde çeltik gübrelemesinde kullanılmaktadır.
Dekara, 18 kg saf azot, 6-7 kg saf fosfor kullanılmalıdır, eğer potas eksikliği söz konusu olursa, dekara 5-6 kg saf potas uygulanmalıdır. Çinko eksikliği görülen sahalara dekara 1 kg saf çinko üzerinden, çinko gübrelemesi yapılmalıdır.
Kullanılacak azot, amonyum sülfat formunda olmalıdır. O bulunamazsa veya yoksa, Üre formu tercih edilmelidir.
Uygulanacak azotun 1/3 fosforun tamamı ile birlikte ekim öncesi toprağa, 1/3’lük kısmı kardeşlenmede, kalan 1/3’lük kısmı ise ekimden 55-60 gün sonra yani salkım oluşum devresi başlangıcında uygulanmalıdır. Eğer potas ve çinko uygulaması yapılacaksa, bu gübrelerde, ekim öncesi toprağa uygulanabilir.
Azot ve diğer gübreler, zamanında ve dozunda uygulanmalıdır. Eğer zamansız ve tavsiye edilen dozdan daha fazla azotlu gübre kullanılırsa, mahsulde hastalık ve yatma riskini arttırır, buda ürün verimi ve kalitesini düşürür.

SULAMA

Ülkemizde çeltik, devamlı göllendirme şeklinde su altında tutulan tarlalarda yetiştirilir. Torağın devamlı su altında kalmasından dolayı, topraktaki oksijen miktarı belirli bir süre sonra azalır. Çeltik bitkisi gerekli olan oksijeni havadan yaprak ve gövde aracılığı ile alır ve köklerine ulaştırır. Çeltik bitkisi su altındaki besin maddelerinden faydalanma yeteneğine sahiptir. Gelişme dönemin başlangıcında, tavalarda su derinliği 3-5 cm’dir, bu zamanla yükseltilerek, maksimum gelişme dönemi olan salkım oluşum devresi başlangıcında 10-15 cm’ye çıkarılır. Su seviyesi, tanelerin mum olum dönemine kadar bu seviyede muhafaza edilmelidir. Gelişme süresi boyunca, devamlı sulama koşulları altında, çeltik mahsulü 1800 mm suya ihtiyaç duyar.
Bazen kesik sulama yöntemi de tavsiye edilir. Bu metodun uygulamasında tarlaya 8 gün su verilir ve 2 gün tarlaya su akışı durdurulur. Bu yöntem, sulama suyu sıkıntısı olan sahalarda veya su tasarrufu yapılması düşünülen yer altı ve baraj sulamalarında tavsiye edilir. Toprak yapısı ve sezonun farklı dönemlerine göre; sulama gün ve su kesim gün sayıları ayarlanır. Su verme gün sayısı 8’den düşük veya az olabilir, aynı şekilde, su kesim süresi de değişebilir.
Kesik sulama yöntemi, yeraltı su kaynaklarının kullanıldığı artezyen sulama sahaları, motopomp sulama alanları ve Balıkesir’in Gönen ovasında, baraj sulama sisteminde çok iyi şekilde uygulanmaktadır.
Genelde, devamlı sulama uygulaması, kesik sulama uygulamalarından, daha yüksek ürün vermektedir.
Zorunlu kalınmadıkça, gelişmenin erken dönemlerinde, tarlaya su akışı durdurulmamalıdır, yani su kesimi yapılmamalıdır. Su kesimi yapılarak, toprağın hava ile teması sağlanırsa, yapancı ot tohumlarının çimlenmesi ve otların tekrar gelişmesi teşvik edilir.
Hasat için su kesim zamanı çok önemlidir, çünkü dane dolma dönemi boyunca, toprakta belirli miktarda bir rutubet bulunmalıdır. Fakat, hasat sırasında, ağır iş makinelerinin hareketini kolaylaştırmak için toprak yeteri kadar kurutulmalıdır. Hasat için su kesim zamanını; çeşit, toprak yapısı ve sezonun erken veya geçe kalması gibi durumlar belirler. Genelde, hasat için su kesimi, çiçeklenmeden 30-35 gün sonra yapılır. Bu dönem, hasattan 10-15 gün önceye tekabül etmektedir.

YABANCI OT KONTROLÜ

Yabancı ot kontrolünün önemi, sulama suyu ve iş gücünün sınırlı olduğu yerlerde günden güne artmaktadır. Münavebesiz çeltik tarımı yapılan sahalarda ve direk tohum ekim yönteminin kullanıldığı alanlarda, yabancı ot kontrolü daha masraflı ve zor olmaktadır. Kısa boylu, dik yapraklı ve yaprak alanı fazla olmayan çeşitler kullanıldığında, yabancı ot ile rekabet daha da zorlaşmaktadır.
Doğrudan tohum ekimi yapılan çeltik sahalarında, yabancı ot kontrolü, fidelemeye göre daha zor olmaktadır. Eğer doğrudan ekim, kuru toprağa yapılırsa, ot kontrolü daha da zor olmaktadır.

Yabancı Ot Kontrolü Niçin Önemlidir?

Yabancı ot kontrolünün yapılmasının iki nedeni vardır; birincisi tarlada ürün miktarını yani verimi azaltmasıdır, ikincisi ise hasat sonrası elde edilen ürünün kalitesini düşürmesidir.
1. Yabancı otlar, güneş ışığı, besin maddesi ve su gibi faktörler için çeltik bitkisi ile rekabete girerek verimi düşürürler.
2. Yabancı otlar üretim maliyetini artırmaktadır. Örneğin ilaç ve insan gücü masrafı gibi.
3. Yabancı otlar ürün kalitesi ve fiyatını düşürür, ürün içerisinde yabancı ot tohumunun fazla olması, ürünün işlenmesi sırasında kırık miktarını artırır. Aynı zamanda ürün rutubetini arttırır.
4. Yabancı otlar, zararlılar ve hastalık patojenleri için konukçuluk görevi yaparlar.
5. Yabancı ot içeren mahsullerin hasat ve harmanı zorlaşır. Ürünün yatmasına da sebep olurlar.
6. Su kanalı ve kanaletlerinde, su akışını sınırlayarak sulama sisteminde etkinliği azaltır.

Yabancı Ot Kontrol Yöntemleri

1. Kültürel Yabancı Ot Kontrol Yöntemleri

a. Toprak İşleme
Toprak tavında ve yabancı otlar çıktıktan sonra sürülmelidir. Bu şekildeki sürüm ile çimlenen yabancı otlar toprak altına gömülürler. Yeterli rutubet şartlarında yabancı otların çimlenmesi sağlandıktan sonra, ilk sürümü takip eden 15-20 gün içerisinde ikinci bir toprak işlemenin yapılması uygun olur.

b. Tarla Tesviyesi
Tarla tesviyesi, yabancı ot yoğunluğunu azaltma bakımından çok önemlidir. Tesviyeli tarlada, daha iyi su kontrolü ve daha homojen bitki örtüsü sağlanması nedeniyle, yabancı ot yoğunluğu %40’a kadar azalmaktadır.

c. Temiz Tohum Kullanılmalı
Kaliteli tohum kullanmak, tarlada yabancı ot yoğunluğunu azaltır ve verimi %5-15 arasında arttırır.

d. Çeşit Seçimi
Güçlü fide yapısı, daha fazla yaprak alanı, erken dönemde daha yüksek bitki boyu, daha fazla kardeşlenme özelliği gibi karakterlere sahip çeşitler, yabancı otlarla daha iyi rekabet edebilirler. Uzun boylu çeşitler, kısa boylulara nazaran, yabancı otlarla daha iyi rekabet etme özelliğine sahiptirler.

e. Kanal ve Kanaletlerin İyi Temizlenmesi
Kanallarda bulunan yabancı otlardan dökülen tohumları, su ile taşınarak tarlalara yayılmasını önlemek için kanal temizliği iyi yapılmalıdır.

f. Ekimde İyi Bir Bitki Örtüsü Sağlanmalı
Sık bitki örtüsü, kısa sürede sık ve birbirine yakın bir bitki örtüsü sağlayarak, yabancı ot tohumlarının çimlenme ve gelişme oranını azaltır. Salkım oluşum devresi başlangıcına kadar, bitki örtüsü yabancı otları gölge altında bırakmalıdır.

g. Su Kontrolü

Su, çeltikte yabancı ot kontrolünde en iyi yabancı ot ilacı olarak kabul edilir. Genelde, yabancı otların sıklığı, su derinliğinin artması ile azalmaktadır. 2 cm derinlikteki suda bile ot yoğunluğu azalmaktadır. Su seviyesi 15 cm’ye kadar yükseltildiğinde, ancak, birkaç yabancı ot meydana gelir.

h. Gübreleme Zamanında ve Dozunda Yapılmalıdır.
Gübre uygulaması, ürün için en faydalı olduğu zamanda yapılmalı, yabancı otlarla rekabet olduğu zamanda değil, erken dönemden-sezon ortalarına kadar yapılan azotlu gübreleme, çeltik mahsulü için yararlıdır. Eğer yabancı ot mevcut ise, yabancı ot ile rekabet artar, bu nedenle, üst azot uygulamasından önce, yabancı otlar kontrol edilmelidir.

i. Alet ve Ekipman Temizliği
Tırmık, traktör tekerlekleri ve biçerdöver gibi ekipmanların temizlenerek vejetatif parçalarla çoğalan, yabancı otların tarladan tarlaya yayılması önlenmelidir.

j. Nadas Yönetimi.
Nadas sistemi, toprakta yabancı ot tohumlarının birikmesini önlemek için iyi bir seçenektir. Tarlaya su verip tekrar kurutmaya alınarak bitkilerin çimlenip gelişmeleri sağlanıp, gelişen otlar diskaro ve tırmıkla yok edilerek, tohum bağlamaları önlenir.

k. Münavebe Yapmak.
Münavebe, toprakta yabancı ot tohumlarının birikmesini önlemek ve tarladaki ot florasını değiştirmek için yapılır. Aynı zamanda, yabancı otlar gelişme dönemini tamamlamadan yok edilir.

2. Kimyasal Yabancı Ot Kontrolü

Kimyasal yabancı ot kontrolü ile belirli bitkilerin ölmesi veya gelişmelerinin engellenmesi sağlanır.
Yabancı ot kontrolünde niçin yabancı ot ilacı kullanılır?.

1. Yabancı ot ilacı uygulamasında, insan gücü kullanımına az ihtiyaç duyulması,
2. Uygun bir şekilde uygulanırsa, maliyet çok düşük olmaktadır,
3. İş gücünün az olduğu yerlerde, yabancı ot ilacı uygulaması ile kısa sürede sonuç alınabilir.

YABANCI OT İLACI UYGULAMASINDA DİKKAT EDİLMESİ GEREKEN HUSULAR

Etkili bir şekilde yabancı ot kontrolü yapılabilmesi için aşağıdaki hususlara dikkat edilmelidir.

1. Verim kaybını önlemek için yabancı otlar, ekimden sonra 20-40 gün içerisinde kontrol edilmelidir “YABANCI OT İLACI ZAMANINDA UYGULANMALIDIR”
2. Her zaman etiketlerin üzerinde bulunan uygulama talimatı okunmalı ve iyi takip edilmelidir.
3. Tarla koşulları yabancı ot ilacının uygulanabileceği şekle uygun hale getirilmelidir. Bazı ilaçlar, toprak az rutubetli haldeyken, bazıları tarlada hiç su bulunmazken ve bazıları da tarla su altındayken yabancı otları öldürmektedir.
4. Bazı yabancı ot ilaçları, yabancı otların çimlenmesinden önce, bazıları da çimlenmeden sonra etkili olmaktadır.
5. Birim alana tavsiye edilen su miktarında uygulanmalıdır.
6. Temiz ve kaliteli su kullanılmalıdır
7. Tarlaya yabancı ot ilacı homojen bir şekilde uygulanmalıdır. Bunun için püskürtme basıncı ve yürüme hızı aynı seviyede tutulmalıdır.
8. Pülverizatörün memelerinin düzgün ve üniform çalışmasına dikkat
edilmelidir.
9. Traktörle ilaç uygulaması, 50 cm yükseklikten yapılmalıdır.
10. Rüzgarlı havalarda uygulama yapılırken, uygulama basıncı düşük
tutularak komşu tarlalara ilaç kaçması önlenmelidir.
11. Uygulamadan sonra, tekrar ot gelişmesini engellemek için tarla iyi
tesviye edilmeli ve devamlı su altında tutulmalıdır, “GEREKSİZ SU KESİMİ YAPILIP TARLA SUSUZ BIRAKILMAMLIDIR”.
12. Yabancı ot türüne göre ilaç seçimi iyi yapılmalıdır. Darıcan için
tavsiye edilen ilaç ile kız otu öldürülmeye çalışılmamalıdır.
13. İlaç tavsiye edilen dozunda kullanılmalıdır. Tavsiye edilen dozdan
fazla kullanılırsa, otlar belki daha iyi kontrol edilebilir, ancak, aynı
zamanda üründe zarar görür., buda ürünün daha geç olgunlaşmasına
ve verimin düşmesine neden olur.
14. Yabancı ot ilaçları karıştırılarak kullanılmamalı, eğer karıştırılacaksa,
karıştırılıp karıştırılmayacağı iyi araştırılmalıdır. Örneğin, Cyhalopob-
Butyl ve Bentazon etkili maddeli ilaçlar karıştırılarak kullanılmamalıdır.
15. Aynı ot türüne etkili olan ilaçlar karıştırılarak uygulanmamalıdırlar. Bu
durum üretim maliyetini arttırmaktadır.
16. Aynı etkili maddeye sahip yabancı ot ilacı, devamlı olarak aynı tarlaya
kullanılmamalıdır. Kullanılırsa, bu ilaca dayanıklı ve az miktarda olan otlar zamanla, tarlanın tamamını kaplayabilir. Beyaz darı böyle uygulamalar sonucunda yaygın hale gelmiştir.
17. Yabancı ot ilaçları, yaprak gübreleri ile karıştırılmamalıdır. Karıştırılacaksa, yabancı ot ilacının karışıma elverişli olup olmadığı iyi araştırıldıktan sonra yapılmalıdır.
18. Yer aletleri ile yapılacak yabancı ot ilacı uygulamalarında, birim alana kullanılacak su miktarı çok iyi ayarlanmalıdır. Dekara 20-30 litre arasında kullanılacak su miktarı, etkili bir yabancı ot kontrolü için uygun olur. 30 litreden fazla miktarda kullanılacak su miktarı, miktarın artışına bağlı olarak, yabancı ot ilaçlarından faydalanma etkinliğini azaltır.

ÇELTİKTE HASAT VE KURUTMA

Hasat Zamanı
Salkımların %80’ni saman rengini aldığı ve danelerin %22-24 arasında rutubet içerdiği zamanda hasat yapılmalıdır. Ülkemizde çeltik hasadı 15 Eylül-30 Ekim tarihleri arasında yapılmaktadır. Önemli çeltik ekim bölgelerimizden Marmara-Trakya ve Karadeniz bölgelerinde, Eylül ayı başında başlar ve Ekim sonlarında biter. Buna karşılık, Ege, Akdeniz ve Güneydoğu Anadolu bölgelerinde hasada ağustos ortalarında başlanabilir.

Hasat Yöntemleri
Çeltik, dünyada ve ülkemizde farklı şekillerde hasat edilmektedir. Bu yöntemler;
1. Elle biçme (orakla),
2. Motorlu, kendi yürür biçme makineleri ile biçme,
3. Biçerdöverle hasat-harman işleminin birlikte yapılması

Ülkemizde genelde çeltik hasadı, biçerdöverle gerçekleştirilmektedir.

Biçerdöverle Hasat
Çeltikte, en ekonomik şekilde hasat-harman işlemi biçerdöverle yapılır. Kontro-batör sisteminde, çeltik harmanı için gerekli değişiklik yapılan, ağır ve çamurlu toprak yapısına sahip tarlalarda, daha kolay hareket edebilmesi amacıyla, palet takılmış biçerdöverler kullanılır. Biçerdöverle hasatta; çeltik mahsulünün yatma, hasat sırasındaki hava şartlarına ve biçerin iş genişliğine bağlı olarak günde 50-100 dekar sahanın hasadı yapılabilmektedir.
Biçerdöverle hasadın esası; salkımların saptan kesilmesi, saplardan danelerin ayrılması, saman ve boş danelerin elenerek atılması ve elde edilen danelerin, elevatörlerle biçerdöverin deposuna taşınmasını kapsar.

KURUTMA
Çeltik hasat edildiği zaman, % 20-25 rutubet içermektedir. Depolamadan önce rutubet içeriği %14 ‘e düşürülmelidir. Çeltiğin, mikroorganizmaların ve böceklerin faaliyeti sonucu, kalitesinin düşmemesi için, hasattan sonra 12 saat içerisinde kurutulması ve bu sürenin 24 saati geçmemesini tavsiye edilmektedir.
Kurutma işleminden önce, dane içerisindeki istenmeyen sap parçaları, boş daneler, ot tohumları ve taş gibi materyaller temizlenmelidir.
Kurutma işlemi, güneşte altında veya mekanik kurutma makineleri ile yapılmaktadır.

Güneşte Kurutmak
Güneşte kurutmada, çeltik, sert toprak, beton zemin veya plastik sergi üzerinde yayılarak, güneş altında kurutulur. Mütecanis bir kurutma için, sergide bulunan mahsul tırmık veya kürekle, düzenli olarak sık sık karıştırılmalıdır.

Mekanik Kurutma
Mekanik kurutmada, ısıtılmış hava, ürününün içine belirli bir süre gönderilir. Bu işlem, ürünün rutubet oranı belirli bir seviyeye düşünceye ve çevre rutubeti ile dane rutubeti arasında bir denge kuruluncaya kadar devam eder. Kurutma süresi, ürünün rutubet içeriği ve uygulanan sıcaklık seviyesine bağlı olarak 4-8 saat arasında değişir.
Kurutma sistemlerinin esası; kömür, gaz veya motorin ile ısıtılan havanın, sabit veya hareketli çeltik mahsulünü ısıtarak rutubet oranını düşürmektir. Bunun için, kurutma sırasında ürün sıcaklığı, tohumluk olacak mahsullerde 29-33 °C arasında ve kazan sıcaklığı ise 55-57 °C arasında tutulmalıdır. Daha yüksek sıcaklıklarda kurutulursa, çimlenme oranı düşmektedir. Pirince işlenecek mahsullerde, bu değerler biraz daha yüksek tutulabilir. Ancak, sıcaklık gereğinden fazla tutulursa; kısa sürede meydana gelecek hızlı kurutmadan dolayı, pirince işleme sırasında fazla kırık meydana gelir, bu da kırıksız pirinç randımanını azaltır. Kırık oranını minimuma düşürmek için, kurutma sıcaklığı ve kurutma süresinin çok iyi ayarlanması gerekmektedir. En uygun kurutma şartlarının belirlenmesi, aynı zamanda çeşide ve danelerin içerdiği rutubet oranına da bağlıdır.
Mekanik olarak, yani kurutma sistemleri ile kurutma, güneş altında yapılan kurutmadan daha yüksek kırıksız pirinç randımanı sonucunu vermektedir.

Son Eklenen yazılar

Rivulis ve Eurodrip’den Şekerpancarına Yönelik Özel Çalışmalar

Rivulis ve Eurodrip’den Şekerpancarına Yönelik Özel Çalışmalar

Rivulis Pazarlama Müdürü Batı Akgün, 2015 yılından bu yana şekerpancarına yönelik çok önemli çalışmalar yaptıklarını belirterek; “ Bu çalışmalarımızın sonucunda, şekerpancarı üreten çiftçilerin damla sulama sistemlerine olan ilgileri arttı. Bu durum bizi oldukça mutlu...

Çok Başarılı Bir Yıl Geçirdik

Çok Başarılı Bir Yıl Geçirdik

MAS Seeds Ülke Müdürü Turhan Mutlu Çiçek, MAS Seeds olarak 2020 yılını çok başarılı geçirdiklerini belirterek, “ Biz her yıl büyüyen ve ürün portföyünü geliştiren bir şirketiz. Geçen sene ile kıyasladığımızda, toplam üretim alanlarımızı neredeyse üç katına çıkarttık....

GENTA büyümeye devam ediyor

GENTA büyümeye devam ediyor

GENTA Yönetim Kurulu Üyesi Gökçe Atalay, tarım sektöründe Covid 19 nedeniyle yaşanan bütün olumsuzluklara rağmen, GENTA olarak başarılı bir yıl geçirdiklerini açıkladı. Atalay, “Grup görüşmelerimizi azaltarak daha bireysel görüşme sistemi uyguladık ve bunun da...